Een dekkend netwerk: waar horen AED's in een dorp of gemeente te hangen?

Geplaatst op 16-10-2026

Stel je voor dat je een kaart van je dorp op tafel legt en met stippen aangeeft waar een AED hangt. Op sommige plekken staan de stippen dicht op elkaar, bijvoorbeeld rond het centrum. Elders is een groot wit vlak, terwijl daar wel mensen wonen, sporten of werken. Precies dat beeld gebruiken gemeenten en bewonersgroepen om te bepalen waar een extra apparaat nuttig zou zijn.

Een wit-groene AED in een kast aan het gemeentehuis op het dorpsplein

Er is geen wettelijke vaste regel

Een eenduidig voorschrift dat zegt dat er per aantal inwoners een bepaald aantal apparaten moet hangen, bestaat voor zover bekend niet. Gemeenten, bedrijven en burgerinitiatieven maken eigen afwegingen. Wil je zeker weten hoe het in jouw gemeente zit, vraag het dan na bij de afdeling openbare veiligheid of bij de plaatselijke Hartveilig-werkgroep. Daar weten ze meestal of er een beleid is en welke apparaten bekend zijn.

Het ontbreken van een harde norm maakt het des te belangrijker om zelf goed na te denken. Een kaart met alleen de bekende apparaten zegt weinig, tenzij je erbij zet wie ze kan bereiken, op welke tijden en hoe snel.

Vijf vragen om je dorp te beoordelen

Een praktische manier om de dekking te toetsen, is een aantal vragen langslopen:

Wie is er binnen enkele minuten lopend of fietsend bij een apparaat?
Hangt de AED ook 's avonds en in het weekend bereikbaar, of zit hij achter een slot dat alleen overdag open is?
Zijn de plekken waar veel mensen samenkomen, zoals school, sporthal, markt en dorpshuis, gedekt?
Zijn er woonwijken of buurtschappen die helemaal buiten beeld vallen?
Weet de hulpdienst waar de apparaten hangen, dankzij registratie?

De uitkomst is zelden een perfect plaatje. Het gaat erom dat je knelpunten ziet: een buurt die ver van het dichtstbijzijnde apparaat ligt, een kast die altijd op slot zit, of een apparaat dat is verplaatst zonder dat iemand het meldde.

Kies plekken met mensen én zichtbaarheid

Een goede locatie combineert twee eigenschappen. Er komen veel mensen langs, en het apparaat is op een logische en zichtbare plek te vinden. Een dorpsplein met een kerk, een bakker en een bushalte is daar een voorbeeld van. Een zijgevel achter een fietsenstalling is dat niet, ook al valt hij op een kaart misschien mooi in het gat.

Let ook op toegankelijkheid. Een kast die dag en nacht te openen is, helpt meer dan een kast die alleen tijdens openingstijden van een gebouw bereikbaar is. Soms lost een buitenkast met een codeslot dat op: de meldkamer geeft de code door aan degene die ter plaatse hulp biedt.

Wie beslist en wie betaalt?

In de praktijk komt het uit verschillende hoeken. Een gemeente kan apparaten plaatsen bij eigen gebouwen. Verenigingen en ondernemers hangen er vaak zelf een op, en bewoners starten soms een gezamenlijke actie. Een combinatie is gebruikelijk: de gemeente stelt een plek beschikbaar, een lokale stichting regelt het beheer, en bewoners dragen bij aan de aanschaf.

Belangrijk is dat iemand zich verantwoordelijk voelt voor het onderhoud. Een apparaat dat jarenlang onaangeroerd hangt, kan lege batterijen of verlopen elektroden hebben. Spreek daarom af wie periodiek kijkt, wie de leverancier belt en wie de gegevens in het register bijwerkt.

Het register als gezamenlijke kaart

Een apparaat dat is aangemeld bij het landelijke register, kan door de alarmering worden gebruikt om burgerhulpverleners naar de juiste locatie te sturen. Voor een dorp betekent dit dat iedere nieuwe plaatsing en iedere verhuizing gemeld moet worden. Het beheer van de kaart is dus echt een lokaal samenwerkingsproject, geen taak voor één persoon.

Wil je als inwoner weten of je eigen straatje goed gedekt is, start dan bij de dichtstbijzijnde aed in de buurt en ga na of de bijbehorende gegevens kloppen. Dat begint met kijken naar het bordje, het kastje en de vermelde openingstijden en eindigt met een bericht aan de beheerder als er iets niet klopt.

Ontbrekende plekken aanpakken

Vind je een wit vlak op de kaart, dan zijn er meerdere routes. Je kunt het bij de gemeente of de wijkvereniging aankaarten, een buurtinitiatief starten of lokale ondernemers aanspreken. Bedrijven die toch al een apparaat bezitten, kunnen soms afspreken dat dat ook buiten kantoortijd beschikbaar is. Een dorpshuis, sporthal of supermarkt is vaak een logische gastheer.

Een nieuwe kast hoeft niet groot of duur te lijken. Een eenvoudige kast aan een muur met toegang voor iedereen kan genoeg zijn, mits hij goed zichtbaar en geregistreerd is. Daarbij hoort een afspraak over wie de elektroden en batterijen controleert, zodat het apparaat ook echt klaarstaat.

Van kaart naar actie

Het mooie van de kaartmethode is dat ze een gesprek op gang brengt. Met een blik op de stippen en de witte vlakken wordt duidelijk waar werk te doen is. Organiseer een korte wandeling met de dorpsraad, laat leerlingen van de basisschool de apparaten fotograferen, of vraag bewoners om bij het inleveren van een aanmelding ook de dichtstbijzijnde AED te noteren.

Komt het na afloop tot een nieuwe aanschaf voor de gemeenschap, dan kun je bij aed kopen de vragen uit dit stuk gebruiken om plek, beheer en bereikbaarheid vooraf vast te leggen. Zo komt er geen apparaat te hangen dat in theorie bestaat maar in de praktijk niet gevonden wordt.

Een dekkend netwerk ontstaat dus niet vanzelf. Het is het resultaat van een kaart, een paar vragen en een groep mensen die elk jaar opnieuw kijkt of alles nog klopt. Voor wie een noodgeval meemaakt, is dat de reden dat een apparaat op tijd te vinden is.